Carrot Colours and History: రెట్ అంటే చాలామందికి వెంటనే గుర్తొచ్చేది ఆరెంజ్ రంగే. కానీ నిజానికి క్యారెట్లు కేవలం ఆరెంజ్ రంగులోనే ఉండవు. పర్పుల్, ఎల్లో, రెడ్, వైట్, బ్లాక్ వంటి అనేక రంగుల్లో కూడా క్యారెట్లు లభిస్తాయి. ఒక్కో రంగుకు కారణమయ్యే సహజ వర్ణద్రవ్యాలు వేర్వేరుగా ఉండటంతో వాటిలోని ఫైటోకెమికల్స్ కూడా కొంత భిన్నంగా ఉంటాయి.
క్యారెట్ చరిత్ర ఏంటి?
క్యారెట్ శాస్త్రీయ నామం Daucus carota. సాగు క్యారెట్కు మూల ప్రాంతంగా నేటి ఆఫ్ఘనిస్తాన్ చుట్టుపక్కల మధ్య ఆసియా ప్రాంతాన్ని పరిశోధకులు సాధారణంగా గుర్తిస్తున్నారు. సుమారు 900–1000 CE నాటికే పర్పుల్, ఎల్లో క్యారెట్లు ఆ ప్రాంతం నుంచి తూర్పు మధ్యధరా ప్రాంతాలకు వ్యాపించినట్లు USDA ఆధారాలు చెబుతున్నాయి.ప్రారంభ దశలో క్యారెట్ను కేవలం మనం ఇప్పుడు తినే వేరుగా మాత్రమే కాకుండా దాని విత్తనాల కోసం కూడా ఉపయోగించినట్లు భావిస్తున్నారు. కాలక్రమంలో రైతులు పెద్దగా, రుచిగా, ఆకర్షణీయమైన రంగులో ఉండే వేర్లు ఇచ్చే మొక్కలను ఎంపిక చేసుకుంటూ సాగు చేయడంతో క్యారెట్ రూపం క్రమంగా మారింది.
ఆరెంజ్ క్యారెట్ ఎప్పుడు వచ్చింది?
నేడు ప్రపంచవ్యాప్తంగా అత్యంత ప్రాచుర్యం పొందిన ఆరెంజ్ క్యారెట్ చరిత్రలో చాలా కొత్తది. USDA పరిశోధన ప్రకారం ఆరెంజ్ క్యారెట్ల గురించి సుమారు 500 సంవత్సరాల క్రితమే స్పష్టమైన చారిత్రక ఆధారాలు కనిపిస్తాయి. 16వ–17వ శతాబ్దాల్లో నెదర్లాండ్స్ ప్రాంతంలో ఆరెంజ్ రకాలు అభివృద్ధి చెంది, ఆ తర్వాత యూరప్లో విస్తరించాయి.ఆరెంజ్ క్యారెట్ను డచ్ రాజకుటుంబమైన House of Orange గౌరవార్థం ఉద్దేశపూర్వకంగా సృష్టించారనే ప్రసిద్ధ కథ ఉంది. ఆరెంజ్ రంగు, రుచి, ఆకృతి, సాగు లక్షణాలు వంటి అనేక కారణాలతో ఈ రకాలు ప్రజాదరణ పొందినట్లు పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి.
క్యారెట్లు ఎన్ని రకాలుగా ఉంటాయి?
రంగు ఆధారంగా సాధారణంగా క్యారెట్లను ఆరెంజ్, పర్పుల్, ఎల్లో, రెడ్, వైట్, బ్లాక్ వంటి రకాలుగా చూడవచ్చు. అయితే రంగు మాత్రమే కాకుండా వేరు ఆకారం, పొడవు, మందం, తీపి, సాగు కాలం వంటి లక్షణాల ఆధారంగా కూడా వందలాది కుల్టివార్లు ఉన్నాయి.
ఆరెంజ్ క్యారెట్
మన దేశంలో, ప్రపంచంలోని అనేక ప్రాంతాల్లో సాధారణంగా కనిపించేది ఆరెంజ్ క్యారెట్. దీనికి ప్రధానంగా బీటా-కెరోటిన్, ఆల్ఫా-కెరోటిన్ వంటి కెరోటినాయిడ్లు రంగును ఇస్తాయి. బీటా-కెరోటిన్ శరీరంలో విటమిన్ Aగా మారుతుంది. కంటి చూపు, రోగనిరోధక వ్యవస్థ వంటి శరీర విధులకు విటమిన్ A అవసరం.
పర్పుల్ క్యారెట్
పర్పుల్ క్యారెట్కు ఆ రంగును ఇచ్చేది ప్రధానంగా ఆంథోసయానిన్లు. ఇవి యాంటీఆక్సిడెంట్ లక్షణాలు కలిగిన సహజ వర్ణద్రవ్యాలు. పర్పుల్ క్యారెట్లలో ఫెనాలిక్ సమ్మేళనాలు కూడా గణనీయంగా ఉండవచ్చని పరిశోధనలు సూచిస్తున్నాయి. కొన్ని అధ్యయనాల్లో పర్పుల్ క్యారెట్లలో ఇతర రంగులతో పోలిస్తే అధిక ఫెనాలిక్ కంటెంట్ కనిపించింది.
ఎల్లో క్యారెట్
పసుపు లేదా ఎల్లో క్యారెట్లో ల్యూటిన్, జాంతోఫిల్స్ వంటి వర్ణద్రవ్యాలు ముఖ్యంగా కనిపిస్తాయి. ల్యూటిన్ కంటి ఆరోగ్యానికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన కెరోటినాయిడ్. అయితే ఒక్క క్యారెట్ రంగును బట్టి ఆరోగ్య ప్రయోజనాలను ఖచ్చితంగా నిర్ణయించలేం; కుల్టివార్, సాగు పరిస్థితులు, పండిన స్థాయి వంటి అంశాల వల్ల పోషకాల పరిమాణం మారవచ్చు.
రెడ్ క్యారెట్
ఎర్రటి క్యారెట్లో లైకోపీన్ ప్రధాన వర్ణద్రవ్యాల్లో ఒకటి. టమాటాల్లో కూడా కనిపించే లైకోపీన్ ఒక కెరోటినాయిడ్. ఆసియా దేశాల్లో, ముఖ్యంగా కొన్ని ప్రాంతాల్లో రెడ్ క్యారెట్ రకాలు ఎక్కువగా కనిపిస్తాయి. భారతదేశంలో కూడా రెడ్ క్యారెట్కు ప్రత్యేకమైన ప్రాచుర్యం ఉంది.
వైట్ క్యారెట్
వైట్ క్యారెట్లో రంగును ఇచ్చే కెరోటినాయిడ్లు లేదా ఆంథోసయానిన్లు చాలా తక్కువగా ఉంటాయి. అందుకే ఇది తెలుపు రంగులో కనిపిస్తుంది. అయితే వైట్ క్యారెట్లో రంగు వర్ణద్రవ్యం తక్కువగా ఉందని అది పోషక విలువలేనిదని అర్థం కాదు. క్యారెట్లో ఫైబర్, విటమిన్ C వంటి ఇతర పోషకాలు కూడా ఉంటాయి.
బ్లాక్ క్యారెట్
బ్లాక్ క్యారెట్ను చాలా సందర్భాల్లో ముదురు పర్పుల్ రకంగానే పరిగణిస్తారు. ఇందులో అధికంగా ఆంథోసయానిన్లు ఉంటాయి. ముఖ్యంగా భారతదేశంలో లభించే కొన్ని బ్లాక్ క్యారెట్ రకాలను పానీయాలు, సహజ ఫుడ్ కలరెంట్లు, ఇతర ఆహార పదార్థాల తయారీలో ఉపయోగిస్తున్నారు. ఆంథోసయానిన్ వర్ణద్రవ్యాలు సహజ రంగుగా కూడా ఉపయోగపడతాయి.
