రైతాంగ హక్కుల కోసం నిజాం పాలనకు ఎదురు నిలిచిన తొలి అమరుడు… కడవెండి నుంచి ప్రారంభమైన ఉద్యమ జ్వాల తెలంగాణ చరిత్రను మలిచింది
తెలంగాణ చరిత్రలో స్వేచ్ఛ, సమానత్వం, రైతాంగ గౌరవం కోసం ఎంతో మంది ప్రాణాలు అర్పించిన పోరాట యోధులు ఉన్నారు. నిజాం పాలన, దోపిడీ, దొరల అణచివేతకు ఎదురు నిలిచి ప్రజల్లో తిరుగుబాటు జ్వాలలు రగిలించారు. వారి పోరాటం కేవలం భూమి కోసం కాదు, గౌరవం కోసం, హక్కుల కోసం మాత్రమే కాకుండా భవిష్యత్ తరాల స్వేచ్ఛ కోసం సాగింది. ఇలా పోరాటం చేసే క్రమంలో ఎంతో మంది తమ ప్రాణాలను త్యాగం చేశారు. అలాంటి వారిలో దొడ్డి కొమురయ్య ఒకరు. నిజాం పాలనలో గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో కొనసాగిన దోపిడీ, వెట్టిచాకిరి, అధిక పన్నులు, భూస్వాముల అణచివేతకు వ్యతిరేకంగా సాధారణ రైతు కుటుంబం నుంచి వచ్చిన యువకుడు పోరాట బాట పట్టి చరిత్రలో చిరస్థానం సంపాదించారు. 2026 ఏప్రిల్ 3న ఆయన 99వ జయంతి ఉత్సవాలను తెలంగాణ ప్రభుత్వం అధికారికంగా నిర్వహించనుంది. ఈ సందర్భంగా Doddi Komuraiah గురించి ప్రత్యేక కథనం..
జననం:
దొడ్డి కొమురయ్య 1927 ఏప్రిల్ 3న జనగామ జిల్లా, దేవరుప్పుల మండలం, కడవెండి గ్రామంలో సాధారణ గొర్రెల పెంపకందారుల కుటుంబంలో జన్మించాడు. అతని అన్న దొడ్డి మల్లయ్య కమ్యూనిస్టు పార్టీ గ్రామ నాయకుడిగా పనిచేశాడు. ఆంధ్ర మహాసభ, కమ్యూనిస్టు పార్టీలో చేరి రైతుల హక్కుల కోసం పోరాడాడు. ఆ సమయంలో రైతాంగ హక్కుల కోసం పనిచేసిన Andhra Mahasabha ద్వారా గ్రామాల్లో ప్రజల్లో చైతన్యం పెరిగింది. కొమురయ్య ఈ ఉద్యమంతో అనుబంధమై గ్రామాల వారీగా సమావేశాలు నిర్వహించి రైతులను సంఘటితం చేశారు.
వెట్టిచాకిరి రద్దు, పంటపై రైతుకే హక్కు, దోపిడీకి వ్యతిరేకంగా ఐక్యంగా నిలబడాలని పిలుపునిచ్చారు. రైతులు కలిసికట్టుగా పంటను కాపాడుకోవడం, భూస్వాముల అక్రమ వసూళ్లను తిరస్కరించడం, గ్రామాల్లో కాపలా బృందాలు ఏర్పాటు చేయడం ఆయన ఉద్యమ పద్ధతిలో ప్రధాన భాగాలు. ఆయుధ పోరాటానికి దారితీసిన ఈ ప్రజా ప్రతిఘటన తెలంగాణ సాయుధ ఉద్యమానికి బలమైన పునాది అయింది.
అన్నదమ్ములు కలిసి..
1946లో నిజాం రాజు మీర్ ఉస్మాన్ అలీ ఖాన్ పాలితంలో భూస్వాములు, దేశ్ముఖుల అణచివేతకు వ్యతిరేకంగా రైతులు తిరుగుబాటు చేశారు. భూమి, భుక్తి, వెట్టి చాకిరి నుంచి విముక్తి కోసం కమ్యూనిస్టు పార్టీ, ఆంధ్ర మహాసభ ఆధ్వర్యంలో సాయుధ పోరాటం మొదలైంది. కడవెండి గ్రామంలో దొడ్డి కొమురయ్య, అతని అన్న మల్లయ్య నాయకత్వంలో గుట్టపల సంఘం ఏర్పడి దేశ్ముఖ్ రామచంద్రారెడ్డి రౌడీలకు ఎదురొడ్డారు.
19 ఏళ్ల వయసులోనే తూటాకు బలి..
1946 జూలై 4న విస్నూర్ దేశ్ముఖ్ 40 మంది రౌడీలతో కడవెండిని దాడి చేశారు. గ్రామస్తులు కర్రలు, బడశెలతో ప్రతిఘటించగా, ముందుండి పోరాడిన 19 ఏళ్ల కొమురయ్య పొట్టలో తూటా తగిలి అమరుడైంది. ఈ ఘట్టం తెలంగాణా వ్యాప్తంగా 5 వేల గ్రామాలకు పోరాటాన్ని వ్యాప్తి చేసింది. కొమురయ్య మరణం శాంతియుత విముక్తి పోరాటాన్ని సాయుధ రూపంలోకి మార్చింది. ఆయన రక్తంతో మండిన రైతాంగం దేశ్ముఖ్ గడులను కూల్చి, 1946-51 వరకు కొనసాగిన పోరాటంలో 4,500 మంది త్యాగం చేశారు. ఈ పోరాటం తెలంగాణ గుర్తింపుకు పునాది వేసింది.
ప్రభుత్వ అధికారిక జయంతి ఉత్సవాలు
తెలంగాణ ప్రభుత్వం 2022 నుంచి ఏప్రిల్ 3న జయంతి, జూలై 4 వర్ధంతిని అధికారికంగా జరుపుతోంది. బీసీ సంక్షేమ శాఖ ఆధ్వర్యంలో ఇప్పటి వరకు జిల్లాల్లో కార్యక్రమాలు, ముఖ్యమంత్రులు సీఎం కేసీఆర్, రేవంత్ రెడ్డి త్యాగాన్ని స్మరించుకున్నారు. 2026 ఏప్రిల్ 3న 99వ జయంతి ఉత్సవాలు నిర్వహించనున్నారు.
దొడ్డి కొమురయ్య జయంతి ఉత్సవాలను విజయవంతం చేయండి
తెలంగాణ ఫూలె బీసీ సంక్షేమ సంఘం స్టేట్ వర్కింగ్ ప్రెసిడెంట్ కడారి అయిలన్న కురుమ , జాతీయ బీసీ సంక్షేమ సంఘం రాష్ట్ర ప్రధాన కార్యదర్శి చిగుర్ల శ్రీనివాస్
కరీంనగర్: తెలంగాణ రాష్ట్ర పోరాట తొలి అమరుడు దొడ్డి కొమురయ్య 99 వ జయంతి ఉత్సవాలు ఏప్రిల్ 3న తెలంగాణ ప్రభుత్వం అధికారికంగా నిర్వహించనుంది. ఈ కార్యక్రమాన్ని విజయవంతం చేయాలని తెలంగాణ ఫూలె బీసీ సంక్షేమ సంఘం స్టేట్ వర్కింగ్ ప్రెసిడెంట్ కడారి అయిలన్న కురుమ , జాతీయ బీసీ సంక్షేమ సంఘం రాష్ట్ర ప్రధాన కార్యదర్శి చిగుర్ల శ్రీనివాస్ కురుమ తెలిపారు. ఈ సందర్భంగా వారు మీడియా మిత్రులతో మాట్లాడారు. దొడ్డి కొమురయ్య జయంతి ఉత్సవాలకు సుబ్బండ వర్గాల ప్రజలు, అన్ని కుల సంఘాల నాయకులు, అన్ని రాజకీయ పార్టీల నాయకులు హాజరై విజయవంతం చేయాలన్నారు. పెత్తందారుల ఆగడాలకు వ్యతిరేకంగా పోరాడిన దొడ్డి కొమురయ్య త్యాగాలను, ధైర్య సాహసాలను నేటి తరానికి బోధిస్తూ , వారిని స్మరించుకుంటూ అన్ని మండల కేంద్రాలలో, జిల్లా కేంద్రాలలో రాష్ట్ర రాజధానిలో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఆధ్వర్యంలో ఈ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహిస్తున్నారన్నారు. కావున ఈ కార్యక్రమంలో అందరూ పాల్గొనాలని పిలుపునిచ్చారు.
